# فرق بلیط سیستمی و چارتری؛ قیمت، کنسلی و استرداد

نشانی: https://azhans-saz.com/guides/charter-vs-scheduled-flight-tickets · به‌روزرسانی: 2026-11-11

> بلیط سیستمی و چارتری چیست، چارتر کننده کیست، قوانین کنسلی و استرداد هر کدام چه فرقی دارد و برای فروشنده‌ی بلیط کدام سود بیشتری دارد.

## نکته‌های کلیدی

- بلیت سیستمی از ظرفیت عادی پروازهای برنامه‌ای ایرلاین و با نرخ و قوانین خود ایرلاین فروخته می‌شود؛ بلیت چارتری از ظرفیتی که چارترکننده پیشاپیش از ایرلاین گرفته است.
- به گفته‌ی شیوه‌نامه‌ی پروازهای چارتر سازمان هواپیمایی کشوری، چارترکننده باید مجوز بند الف، ب یا پ داشته باشد و شرایط استرداد باید کامل و شفاف روی بلیت نوشته شود.
- جریمه‌ی کنسلی بلیت سیستمی را قوانین نرخ ایرلاین تعیین می‌کند؛ در بلیت چارتری شرایط را چارترکننده می‌گذارد و معمولاً سخت‌گیرانه‌تر است.
- اگر خود ایرلاین پرواز را لغو کند یا تأخیر بدهد، مسئولیت رسیدگی و جبران حتی در پرواز چارتر با ایرلاین است و به چارترکننده منتقل نمی‌شود.
- برای فروشنده، چارتری می‌تواند حاشیه‌ی سود بیشتری داشته باشد اما ریسک قیمت، استرداد و پشتیبانی‌اش هم بیشتر است؛ سیستمی قابل پیش‌بینی‌تر است.

فرق بلیط سیستمی و چارتری از پرتکرارترین پرسش‌های خریداران بلیت هواپیماست، و برای کسی که بلیت می‌فروشد از آن هم مهم‌تر است. هر دو بلیت معتبر ایرلاین‌اند و مسافر با هر کدام سوار هواپیما می‌شود، اما قیمتشان را کس دیگری تعیین می‌کند، کنسلی و استردادشان قاعده‌ی دیگری دارد و سودی که برای فروشنده می‌گذارند هم یکسان نیست.

در این راهنما می‌گوییم بلیت سیستمی و چارتری هر کدام چیست، چارترکننده کیست، شرایط کنسلی و استرداد هر کدام چه اصولی دارد و برای فروشنده‌ی بلیت کدام بهتر است. تعریف‌ها و قاعده‌های رسمی را از سندهای سازمان هواپیمایی کشوری آورده‌ایم که در [سامانه‌ی قوانین و مقررات سازمان](https://regulations.caa.ir/) منتشر شده‌اند و ما آن‌ها را در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ خوانده‌ایم.

> این راهنما اطلاعات عمومی است، نه مشاوره‌ی حقوقی. مقررات ممکن است تغییر کند و قاعده‌ی هر بلیت همان است که روی خود بلیت و در قوانین نرخ آن آمده؛ پیش از خرید یا فروش، شرایط همان بلیت و نسخه‌ی روز مقررات را ببینید.

## بلیط سیستمی یعنی چه؟

بلیت سیستمی بلیتی است که از ظرفیت عادی یک پرواز برنامه‌ای و مستقیم از سیستم فروش ایرلاین صادر می‌شود. قیمتش را ایرلاین تعیین می‌کند و قوانین استرداد و تغییرش همان [قوانین نرخ](https://azhans-saz.com/glossary#fare-rules) ایرلاین است.

در [دستورالعمل آزادسازی نرخ بلیت و شبکه‌ی پروازهای داخلی](https://regulations.caa.ir/rules/view-document/11638/category/0) (CAD 2140، ویرایش اول آذر ۱۳۹۴)، «پرواز برنامه‌ای» پروازی است که طبق برنامه‌ی زمان‌بندی‌شده، در مسیری منظم و به‌طور مرتب یا متناوب برای استفاده‌ی عموم انجام می‌شود. همین سند ایرلاین‌ها را موظف می‌کند نرخ، شرایط فروش و شرایط استرداد بلیت را در سایت خود اعلام کنند، و مسیرهای داخلی را به دو گروه «مشمول آزادسازی نرخ» و «حمایتی» تقسیم کرده است.

یک پرواز سیستمی معمولاً چند کلاس نرخی دارد. صندلی‌ها یکی هستند، اما نرخ ارزان‌تر اغلب قوانین سخت‌تری دارد: جریمه‌ی استرداد بیشتر، تغییر تاریخ محدودتر یا بار مجاز کمتر. برای همین دو مسافر یک پرواز ممکن است برای کنسلی جریمه‌ی کاملاً متفاوتی بدهند.

## بلیط چارتر چیست؟

بلیت چارتری از ظرفیتی فروخته می‌شود که یک شرکت یا آژانس، یعنی [چارترکننده](https://azhans-saz.com/glossary#charterer)، پیشاپیش از ایرلاین گرفته است و قیمت و شرایط فروشش را خودش تعیین می‌کند.

در [شیوه‌نامه‌ی پروازهای چارتر](https://regulations.caa.ir/rules/view-document/11865/category/0) سازمان هواپیمایی کشوری (CAD 2240، ویرایش اول دی ۱۳۹۴)، پرواز چارتر یا «دربستی» پروازی غیربرنامه‌ای است که تمام ظرفیت یک هواپیما به‌صورت دربست در اختیار چارترکنندگان قرار می‌گیرد. همین شیوه‌نامه می‌گوید اختصاص ظرفیت پروازهای برنامه‌ای با عنوان چارتر یا هر نام دیگری مجاز نیست.

در بازار اما «بلیت چارتری» معنای گسترده‌تری دارد و به صندلی‌هایی هم گفته می‌شود که چارترکننده‌ها به‌صورت عمده گرفته‌اند. بخشنامه‌ای که سازمان در ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ صادر کرده هم از شبکه‌ی فروش بلیت در «پروازهای چارتر (کامل/صندلی)» نام می‌برد. برای همین در [واژه‌نامه](https://azhans-saz.com/glossary#charter) پرواز چارتر را پروازی تعریف کرده‌ایم که ظرفیتش، کامل یا بخشی از آن، از پیش خریده شده است.

نکته‌ی مهم برای مسافر این است که بلیت چارتری هم بلیت خود ایرلاین است. به گفته‌ی شیوه‌نامه‌ی ۲۲۴۰، چارترکننده باید بلیت چارتردهنده را، الکترونیکی یا کاغذی، به مسافر بدهد و پذیرش مسافر و صدور کارت پرواز بدون بلیت معتبر ایرلاین مجاز نیست. پس بلیت چارتری هم [کد رزرو یا PNR](https://azhans-saz.com/guides/what-is-pnr) دارد که می‌شود آن را پیگیری کرد.

## چارتر کننده یعنی چه و کیست؟

چارترکننده واسطه‌ای است که ظرفیت پرواز را از ایرلاین اجاره می‌کند و صندلی‌ها را با قیمت و شرایط خودش، معمولاً از راه آژانس‌های دیگر، می‌فروشد. به ایرلاینی که ظرفیت را واگذار می‌کند «چارتردهنده» می‌گویند.

شیوه‌نامه‌ی ۲۲۴۰ چارترکننده را «هر شخص حقیقی و یا حقوقی دارای مجوزهای بند الف، ب و یا پ» تعریف می‌کند که ظرفیت هواپیما را از چارتردهنده اجاره کند. به گفته‌ی همین سند، ایرلاین بلیت خود را در اختیار چارترکننده‌ای قرار می‌دهد که مجوز بند الف دارد و اگر چارترکننده فقط مجوز گردشگری داشته باشد، بلیت را خود ایرلاین صادر می‌کند. وظیفه‌های چارترکننده در همین شیوه‌نامه این‌هاست:

- بلیت معتبر ایرلاین را به مسافر بدهد.
- بلیت همه‌ی مشخصاتی را داشته باشد که ایرلاین تعیین کرده است.
- بهای بلیت کامل، شامل نرخ پایه‌ی مسیر، عوارض و بهای کل مسیر، روی بلیت نوشته شود.
- شرایط استرداد بلیت کامل و شفاف روی بلیت نوشته شود.
- بلیت همزمان با دریافت پول صادر شود؛ اگر صادر نشده باشد و مسافر منصرف شود، کل پول بدون کسر هیچ هزینه‌ای به او برگردد.

سازمان در [بخشنامه‌ی CIR-COM-11](https://regulations.caa.ir/rules/view-document/15681/category/0) (۲۰ خرداد ۱۴۰۵) هم ایرلاین‌ها را موظف کرده نوع پرواز را در سامانه‌ی مجوزهای پروازی صریحاً «چارتری» ثبت کنند و چارترکننده‌ها را معرفی کنند تا از آن‌ها تضمین گرفته شود. در مقدمه‌ی همین بخشنامه آمده که در زمان بسته‌شدن حریم هوایی، استرداد پول بلیت‌های چارتری «سلیقه‌ای» انجام شده و رفتارهایی مثل احتکار صندلی و عرضه‌ی قطره‌چکانی، در برخی مسیرهای چارتری «جهش کاذب قیمت‌ها» را موجب شده است.

## مقایسه‌ی بلیط سیستمی و چارتری در یک جدول

جدول زیر اصول کلی را کنار هم می‌گذارد. جزئیات هر بلیت همان است که روی خود بلیت و در قوانین نرخ آن آمده است.

| ویژگی | بلیت سیستمی | بلیت چارتری |
| --- | --- | --- |
| نوع پرواز در متن رسمی | پرواز برنامه‌ای | پرواز غیربرنامه‌ای (دربستی)؛ در بازار صندلی‌های عمده هم |
| چه کسی قیمت را تعیین می‌کند | ایرلاین، طبق کلاس نرخی | چارترکننده |
| رفتار قیمت | پله‌ای و بر اساس کلاس‌های نرخی؛ با پر شدن کلاس‌های ارزان بالا می‌رود | با عرضه و تقاضا تند بالا و پایین می‌رود؛ گاهی نزدیک پرواز ارزان‌تر |
| کنسلی و استرداد به خواست مسافر | طبق قوانین نرخ ایرلاین؛ معمولاً قابل‌پیش‌بینی | طبق شرایطی که چارترکننده روی بلیت نوشته؛ معمولاً سخت‌گیرانه‌تر |
| لغو یا تأخیر از طرف ایرلاین | مسئولیت با ایرلاین | باز هم مسئولیت با ایرلاین (چارتردهنده) و غیرقابل انتقال |
| انتقال بلیت به شخص دیگر | مجاز نیست | مجاز نیست |
| اصلاح جزئی نام | طبق بخشنامه‌ی اصلاح نام سازمان | همان بخشنامه، به‌طور یکسان |
| در دسترس بودن | تا وقتی صندلی در کلاس نرخی باشد | بسته به اینکه چارترکننده کی و چقدر صندلی عرضه کند |
| پیگیری رزرو | در سایت ایرلاین با کد رزرو | بلیت ایرلاین است و کد رزرو دارد |

درباره‌ی اصلاح نام: [بخشنامه‌ی CIR-COM-03](https://regulations.caa.ir/rules/view-document/15373/category/0) سازمان، که در ۱۹ آذر ۱۴۰۴ صادر شده و تاریخ اجرای درج‌شده در متنش ۲۶ آذر ۱۴۰۵ است، صریحاً بلیت همه‌ی پروازهای سیستمی و چارتری را مشمول یک قاعده می‌داند. این بخشنامه اصل «غیرقابل انتقال بودن بلیت» را کنار نمی‌گذارد؛ یعنی فقط اصلاح‌های محدودی مثل خطای املایی دو سه حرفی ممکن است، آن هم وقتی کد ملی یا شماره‌ی گذرنامه درست ثبت شده باشد، و برای این اصلاح سقف هزینه تعیین کرده است.

## شرایط کنسلی و استرداد بلیط سیستمی

جریمه‌ی کنسلی بلیت سیستمی را قوانین نرخ ایرلاین و کلاس نرخی همان بلیت تعیین می‌کند. یک اصل تقریباً همیشگی این است که هرچه به زمان پرواز نزدیک‌تر شوید، جریمه بیشتر می‌شود و بعضی کلاس‌های نرخی ارزان هم ممکن است استرداد نداشته باشند.

- قوانین نرخ را پیش از خرید ببینید، نه بعد از آن؛ معمولاً در صفحه‌ی خرید، روی بلیت یا در سایت ایرلاین هست.
- درخواست استرداد را از همان جایی بدهید که بلیت را خریده‌اید: سایت ایرلاین یا آژانس فروشنده.
- [ابطال بلیت](https://azhans-saz.com/glossary#void) در بازه‌ی کوتاهی پس از صدور، در بسیاری از نرخ‌ها با جریمه‌ی کمتری همراه است؛ مهلت و شرایطش به ایرلاین و نرخ بستگی دارد.

حقوق مسافر در پروازهای داخلی، از جمله در تأخیر و لغو پرواز، در «دستورالعمل حقوق مسافر در پروازهای داخلی» آمده است. [ابلاغیه‌ی این دستورالعمل](https://regulations.caa.ir/rules/view-document/13020/category/0) در ۳۱ فروردین ۱۳۹۴ صادر شده و در سامانه‌ی قوانین و مقررات سازمان هست. ما متن پیوست آن را در این سامانه نتوانستیم باز کنیم، برای همین درصد جریمه‌ای از آن نقل نمی‌کنیم؛ نسخه‌ی روز را از همان سامانه یا از ایرلاین بخواهید.

### اگر ایرلاین پرواز را لغو کند

وقتی پرواز از طرف ایرلاین لغو می‌شود، استرداد «غیرداوطلبانه» است و جریمه‌ی کنسلی مسافر به آن تعلق نمی‌گیرد. سازمان در [بخشنامه‌ی CIR-COM-06](https://regulations.caa.ir/rules/view-document/15675/category/0) (۱۹ خرداد ۱۴۰۵)، که برای ایرلاین‌های خارجی فعال در ایران و نمایندگان فروش آن‌ها صادر شده، استرداد غیرداوطلبانه را «بازپرداخت کامل وجوه بلیت به مسافر شامل نرخ بلیت و عوارض بدون اعمال هرگونه جریمه» تعریف کرده و کسر مبلغی با عنوان کارمزد اداری از آن را ممنوع دانسته است.

## شرایط کنسلی و استرداد بلیط چارتری

شرایط کنسلی بلیت چارتری را چارترکننده تعیین می‌کند و عدد ثابتی برای همه‌ی بلیت‌های چارتری وجود ندارد. آنچه شیوه‌نامه‌ی ۲۲۴۰ روشن کرده، چارچوب است:

- شرایط استرداد باید کامل و شفاف روی بلیت نوشته شود. اگر روی بلیت چیزی ننوشته، پیش از پرداخت بپرسید و جواب را کتبی بگیرید.
- بلیت باید همزمان با پرداخت صادر شود؛ اگر صادر نشده و مسافر منصرف شود، کل پول بدون کسر برمی‌گردد.
- مسئولیت رسیدگی و جبران خسارت مسافر در پرواز تأخیری و ابطالی با ایرلاین است و قابل انتقال به غیر نیست.
- ابطال پرواز چارتر باید طبق مقررات سازمان، شیوه‌نامه‌ی حقوق مسافر و قرارداد چارتر انجام شود و ایرلاین نمی‌تواند بدون پیش‌بینی تعهداتش به مسافران پرواز را باطل کند.

در عمل، جریمه‌ی کنسلی بلیت چارتری معمولاً از بلیت سیستمی سنگین‌تر است و بعضی بلیت‌های چارتری، به‌خصوص نزدیک پرواز، اصلاً استرداد ندارند. همین است که بلیت چارتری ارزان‌تر را برای کسی که برنامه‌اش قطعی نیست گران تمام می‌کند.

### چگونه بلیط چارتر را کنسل کنیم؟

1. شرایط استرداد روی بلیت را بخوانید تا بدانید در این لحظه چقدر برمی‌گردد.
2. درخواست را از همان سایت یا آژانسی ثبت کنید که بلیت را از آن خریده‌اید؛ پول بلیت چارتری از همان زنجیره‌ی فروش برمی‌گردد.
3. درخواست را کتبی یا از راه فرم سایت ثبت کنید و شماره‌ی پیگیری بگیرید.
4. رسید پرداخت، کد رزرو و شماره‌ی بلیت را نگه دارید.
5. اگر پرواز را خود ایرلاین لغو کرده، این را صریح بنویسید؛ استرداد غیرداوطلبانه جریمه‌ی کنسلی ندارد.
6. اگر جواب نگرفتید، از سامانه‌ی حقوق مسافر یا بخش شکایات که از صفحه‌ی اول [سایت سازمان هواپیمایی کشوری](https://www.caa.gov.ir/) باز می‌شوند شکایت ثبت کنید.

## مسافر کدام را بخرد؟

ارزان‌ترین بلیت همیشه ارزان‌ترین سفر نیست. پیش از انتخاب، این سه پرسش را از خودتان بپرسید:

- چقدر احتمال دارد برنامه عوض شود؟ اگر زیاد است، بلیت سیستمی با کلاس نرخی قابل استرداد معمولاً امن‌تر است.
- اگر کنسل کنید، چقدر از دست می‌رود؟ اختلاف قیمت دو بلیت را با جریمه‌ی کنسلی هر کدام مقایسه کنید.
- فصل سفر چیست؟ در تعطیلات و فصل‌های پرتقاضا قیمت چارتری تندتر تغییر می‌کند.

## برای فروشنده‌ی بلیط کدام بهتر است؟

جواب صادقانه این است که هیچ‌کدام همیشه بهتر نیست. بلیت سیستمی سود کمتر و دردسر کمتری دارد؛ بلیت چارتری می‌تواند سود بیشتری بدهد اما ریسکش هم بیشتر است. چیزی که فرق اصلی را می‌سازد این است که شما صندلی را پیشاپیش می‌خرید یا فقط می‌فروشید.

| معیار برای فروشنده | بلیت سیستمی | بلیت چارتری |
| --- | --- | --- |
| جای حاشیه‌ی سود | کم؛ مشتری قیمت را در چند سایت مقایسه می‌کند | بیشتر، به‌خصوص در فصل پرتقاضا |
| پیش‌بینی‌پذیری قیمت | بیشتر | کمتر؛ قیمت می‌تواند در چند ساعت عوض شود |
| ریسک صندلی فروش‌نرفته | ندارد | فقط اگر صندلی را پیشاپیش خریده باشید؛ آن وقت زیاد |
| اختلاف بر سر استرداد | کمتر؛ قوانین نرخ روشن است | بیشتر؛ شرایط سخت‌تر و مشتری ناراضی‌تر |
| کار پشتیبانی | کمتر | بیشتر: تغییر ساعت، لغو، پیگیری پول |
| مجوز برای خرید ظرفیت | — | چارترکننده طبق شیوه‌نامه‌ی ۲۲۴۰ مجوز بند الف، ب یا پ می‌خواهد |

### یک مثال با اعداد ساختگی

فرض کنید در یک هفته‌ی پرتقاضا ده بلیت یک‌طرفه‌ی تهران به مشهد می‌فروشید و هر بار مشتری بین یک بلیت سیستمی و یک بلیت چارتری انتخاب می‌کند:

|  | بلیت سیستمی | بلیت چارتری |
| --- | --- | --- |
| قیمت خرید شما | ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | ۲٬۷۰۰٬۰۰۰ تومان |
| سود شما روی هر بلیت | ۹۰٬۰۰۰ تومان (۳ درصد) | ۱۸۰٬۰۰۰ تومان (حدود ۷ درصد) |
| مشتری می‌پردازد | ۳٬۰۹۰٬۰۰۰ تومان | ۲٬۸۸۰٬۰۰۰ تومان |
| سود ده بلیت | ۹۰۰٬۰۰۰ تومان | ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان |

روی کاغذ چارتری هم برای مشتری ارزان‌تر است و هم برای شما دو برابر سود دارد. حالا دو اتفاق معمول را اضافه کنید. اگر یکی از ده مسافر چارتری دو روز پیش از پرواز کنسل کند و شرایط بلیت بیشتر پولش را نگه دارد، شاید برای حفظ مشتری سود خودتان را به او برگردانید: سود ده بلیت می‌شود ۱٬۶۲۰٬۰۰۰ تومان، به‌علاوه‌ی ساعت‌هایی که صرف پیگیری کرده‌اید. اما اگر این ده صندلی را پیشاپیش خریده بودید و سه تا فروش نمی‌رفت، ۸٬۱۰۰٬۰۰۰ تومان ضرر کرده بودید؛ یعنی چند برابر کل سودتان.

این شخصیت و اعداد ساختگی‌اند و فقط شیوه‌ی محاسبه را نشان می‌دهند؛ نتیجه‌ی معمول یا تضمین‌شده نیستند.

اعداد خودتان را در [ماشین‌حساب سود فروش بلیط](https://azhans-saz.com/tools/flight-ticket-profit-calculator) امتحان کنید و برای اینکه سود را روی پرواز، هتل و فعالیت‌های گردشگری چطور پخش کنید، [راهنمای مارک‌آپ و درآمد آژانس مسافرتی](https://azhans-saz.com/guides/how-travel-agencies-make-money-markup) را بخوانید.

### چند قاعده برای فروش هر دو نوع

- نوع بلیت و خلاصه‌ی شرایط استرداد را پیش از پرداخت به مشتری بگویید، نه بعد از آن.
- در صفحه‌ی قوانین سایتتان بنویسید درخواست کنسلی را چطور و در چه مدتی پیگیری می‌کنید.
- وعده‌ای بیشتر از قوانین بلیت ندهید؛ اگر بلیتی استرداد ندارد، همین را صریح بگویید.
- روی بلیت چارتری در فصل پرتقاضا سود را آن‌قدر بالا نبرید که مشتری بعداً احساس کند سرش کلاه رفته؛ مشتری برگشتی از یک بار سود بیشتر می‌ارزد.

### فروش بلیت در سایت‌هایی که با آژانس‌ساز ساخته می‌شوند

در مدل آژانس آنلاین شما صندلی از پیش نمی‌خرید؛ مسافر روی سایت شما جست‌وجو، رزرو و پرداخت می‌کند و سود شما همان مبلغ ثابت یا درصدی است که خودتان برای هر محصول تعیین کرده‌اید. در سایتی که با آژانس‌ساز ساخته می‌شود، بلیت از طریق شریک صدور بلیت آژانس‌ساز صادر می‌شود و صاحب سایت صادرکننده‌ی بلیت نیست. هر بلیت تابع قوانین نرخ خودش است؛ اگر بلیتی استرداد ندارد، این قاعده از ایرلاین یا منبع نرخ می‌آید، نه از سایت شما.

این به معنای بی‌نیازی از مجوز نیست. اینکه فروش و تبلیغ با برند خودتان به چه مجوزی نیاز دارد، به نوع فعالیتتان بستگی دارد و باید از مرجع صدور مجوز پرسیده شود. اگر روزی خواستید خودتان ظرفیت چارتری بخرید، به گفته‌ی شیوه‌نامه‌ی ۲۲۴۰ چارترکننده باید مجوز بند الف، ب یا پ داشته باشد. توضیح بیشتر در [راهنمای مجوز فروش بلیط هواپیما](https://azhans-saz.com/guides/do-you-need-iata-or-a-license-to-sell-flights) آمده است.

## جمع‌بندی

1. بلیت سیستمی از پرواز برنامه‌ای و با نرخ و قوانین ایرلاین است؛ بلیت چارتری از ظرفیتی که چارترکننده پیشاپیش گرفته.
2. چارترکننده طبق شیوه‌نامه‌ی ۲۲۴۰ مجوز بند الف، ب یا پ دارد و باید شرایط استرداد را روی بلیت بنویسد.
3. کنسلی به خواست مسافر تابع قوانین نرخ یا شرایط چارترکننده است؛ لغو از طرف ایرلاین استرداد غیرداوطلبانه است.
4. انتقال بلیت به شخص دیگر در هیچ‌کدام مجاز نیست و قاعده‌ی اصلاح جزئی نام برای هر دو یکسان است.
5. برای فروشنده، سود را بعد از هزینه‌ی کنسلی، پشتیبانی و صندلی فروش‌نرفته مقایسه کنید، نه فقط روی کاغذ.

اگر می‌خواهید با برند خودتان بلیت، هتل و فعالیت‌های گردشگری بفروشید، از [راه‌اندازی رایگان](https://azhans-saz.com/start) شروع کنید و جزئیات بسته‌ی حرفه‌ای را در [صفحه‌ی قیمت‌ها](https://azhans-saz.com/pricing) ببینید.

## سؤالات متداول

### بلیط سیستمی یعنی چی؟

بلیت سیستمی بلیتی است که از ظرفیت عادی یک پرواز برنامه‌ای و مستقیم از سیستم فروش ایرلاین صادر می‌شود. قیمت آن را ایرلاین تعیین می‌کند و جریمه‌ی استرداد و امکان تغییرش طبق قوانین نرخ همان ایرلاین و همان کلاس نرخی است. به همین دلیل شرایطش معمولاً قابل‌پیش‌بینی‌تر از بلیت چارتری است.

### بلیط چارتر چیست؟

بلیت چارتری از ظرفیتی فروخته می‌شود که یک شرکت یا آژانس، یعنی چارترکننده، پیشاپیش از ایرلاین گرفته است و قیمت و شرایط فروشش را خودش تعیین می‌کند. در متن رسمی، پرواز چارتر پروازی غیربرنامه‌ای است که ظرفیت هواپیما دربست در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد. مسافر با بلیت خود ایرلاین پرواز می‌کند، اما شرایط استرداد را چارترکننده گذاشته است.

### فرق بلیط سیستمی و چارتری چیست؟

در بلیت سیستمی طرف اصلی ایرلاین است: قیمت و قوانین استرداد را ایرلاین تعیین می‌کند. در بلیت چارتری قیمت با عرضه و تقاضا بالا و پایین می‌رود و شرایط کنسلی را چارترکننده می‌گذارد که معمولاً محدودتر است. اما اگر پرواز از طرف ایرلاین لغو شود یا تأخیر داشته باشد، در هر دو حالت مسئولیت جبران با ایرلاین است.

### چارتر کننده یعنی چه؟

چارترکننده شخص یا شرکتی است که ظرفیت پرواز را از ایرلاین اجاره می‌کند و صندلی‌ها را، معمولاً از راه آژانس‌های دیگر، می‌فروشد. شیوه‌نامه‌ی پروازهای چارتر سازمان هواپیمایی کشوری چارترکننده را شخص حقیقی یا حقوقی دارای مجوز بند الف، ب یا پ تعریف می‌کند. به ایرلاینی که ظرفیت را واگذار می‌کند «چارتردهنده» می‌گویند.

### شرایط کنسلی بلیط چارتری چیست؟

عدد ثابتی برای همه‌ی بلیت‌های چارتری وجود ندارد؛ شرایط را چارترکننده تعیین می‌کند و طبق شیوه‌نامه‌ی پروازهای چارتر باید کامل و شفاف روی بلیت نوشته شود. معمولاً هرچه به زمان پرواز نزدیک‌تر شوید جریمه بیشتر است و بعضی بلیت‌های چارتری اصلاً استرداد ندارند. درخواست کنسلی را از همان جایی ثبت کنید که بلیت را خریده‌اید.

### شرایط کنسلی بلیط سیستمی چیست؟

جریمه‌ی کنسلی بلیت سیستمی را قوانین نرخ ایرلاین و کلاس نرخی بلیت تعیین می‌کند و معمولاً با نزدیک‌شدن به زمان پرواز بیشتر می‌شود. ایرلاین‌ها به گفته‌ی دستورالعمل آزادسازی نرخ سازمان هواپیمایی کشوری باید نرخ و شرایط فروش و استرداد را در سایت خود اعلام کنند. پیش از خرید، قوانین همان کلاس نرخی را ببینید.

### اگر پرواز چارتری لغو شود پولم برمی‌گردد؟

اگر لغو از طرف ایرلاین باشد، استرداد غیرداوطلبانه است و جریمه‌ی کنسلی مسافر به آن تعلق نمی‌گیرد. شیوه‌نامه‌ی پروازهای چارتر مسئولیت رسیدگی و جبران خسارت مسافر در پرواز تأخیری و ابطالی را با ایرلاین می‌داند و می‌گوید این مسئولیت قابل انتقال به دیگری نیست. پیگیری را از فروشنده شروع کنید و اگر نتیجه نگرفتید، از سامانه‌ی حقوق مسافر سازمان هواپیمایی کشوری شکایت کنید.

### سود بلیط چارتری بیشتر است یا سیستمی؟

روی هر بلیت، چارتری معمولاً جای بیشتری برای حاشیه‌ی سود دارد، به‌خصوص در فصل‌های پرتقاضا. اما ریسکش هم بیشتر است: قیمت تند تغییر می‌کند، شرایط استرداد سخت‌تر است و اختلاف با مشتری بیشتر پیش می‌آید. اگر صندلی را پیشاپیش بخرید، صندلی فروش‌نرفته هم ضرر شماست؛ پس سود را بعد از این هزینه‌ها مقایسه کنید.